Οι επιτυχημένες αποκρυπτογραφήσεις μοιράζονται έναν σύντομο κατάλογο συστατικών: ένα αρκετά μεγάλο σώμα κειμένων, μια γνωστή ή συγγενική γλώσσα και, κατά προτίμηση, μια δίγλωσση επιγραφή. Όταν λείπει ένα ή περισσότερα από αυτά, ακόμη και η λαμπρή ανάλυση σκοντάφτει. Αυτό είναι το φίλτρο αυτού του φακέλου. Ξεκινάμε με δύο γραφές που διαβάστηκαν και περνάμε στις υπόλοιπες, που δεν έχουν διαβαστεί ακόμη.
Δύο σημεία αναφοράς: ιερογλυφικά και Γραμμική Β
Αποκρυπτογραφημένο Η Λίθος της Ροζέτας, που βρέθηκε το 1799 κοντά στο Ρασίντ, στο Δέλτα του Νείλου, και βρίσκεται στο Βρετανικό Μουσείο από το 1802, φέρει ένα διάταγμα σε ιερογλυφικά, δημοτική και ελληνικά. Τα ελληνικά μπορούσαν να διαβαστούν· παρείχαν ονόματα, όπως ο Πτολεμαίος, που έδωσαν στον Thomas Young και έπειτα στον Jean-François Champollion το πρώτο πάτημα. Το 1822 η Lettre à M. Dacier του Champollion καθιέρωσε ότι τα ιερογλυφικά συνδύαζαν φωνητικά σημεία και σημεία νοήματος, ενώ η γνώση του κοπτικού, μιας ύστερης μορφής της αιγυπτιακής, παρείχε τη γλώσσα.
Πηγή: Βρετανικό Μουσείο, EA 24· J.-F. Champollion, Lettre à M. Dacier (1822).
Η Γραμμική Β δεν είχε δίγλωσση επιγραφή. Ο Arthur Evans ανέσκαψε πινακίδες στην Κνωσό από το 1900, και ο Carl Blegen βρήκε περισσότερες στην Πύλο το 1939. Η Alice Kober έδειξε τη δεκαετία του 1940 ότι οι λέξεις άλλαζαν τις καταλήξεις τους με κανονικά μοτίβα, τα λεγόμενα «τριάδες της Kober». Ο Michael Ventris στηρίχθηκε σε αυτή τη δουλειά για να χτίσει ένα πλέγμα φωνητικών τιμών και ανακοίνωσε το 1952 ότι η γλώσσα ήταν αρχαία μορφή της ελληνικής. Με τον John Chadwick δημοσίευσε το 1956 τα Documents in Mycenaean Greek. Μεταγενέστερα ευρήματα επιβεβαίωσαν τις αναγνώσεις.
Πηγή: Ventris & Chadwick, Documents in Mycenaean Greek (1956)· M. Fox, The Riddle of the Labyrinth (2013).
Η Γραμμική Β αποκρυπτογραφήθηκε επειδή υπήρχε αρκετό κείμενο για να βρεθούν μοτίβα και μια γνωστή γλώσσα που περίμενε στο τέλος τους. Αν λείπει το ένα από τα δύο, η μέθοδος δεν έχει πού να πιαστεί.
Σύνοψη της Riddle Garden Frenzy για τον απολογισμό του Chadwick στο The Decipherment of Linear B (1958)Γραμμική Α
Ανοιχτό Η Γραμμική Α, που χρησιμοποιήθηκε στη μινωική Κρήτη περίπου από τον 18ο έως τον 15ο αιώνα π.Χ., είναι ο πρόγονος της Γραμμικής Β. Επειδή πολλά σημεία μοιάζουν μεταξύ τους, οι μελετητές μπορούν να εφαρμόσουν τις φωνητικές τιμές της Γραμμικής Β και να προφέρουν λέξεις της Γραμμικής Α με εύλογη βεβαιότητα. Το πρόβλημα είναι ότι οι λέξεις που προκύπτουν δεν ταιριάζουν με τα ελληνικά ή με καμία άλλη γνωστή γλώσσα. Το σώμα των κειμένων είναι μικρό, περίπου 1,400 επιγραφές, στη συντριπτική τους πλειονότητα σύντομες διοικητικές καταγραφές. Το να διαβάζεις ήχους δεν είναι το ίδιο με το να κατανοείς το νόημα.
Πηγή: J. Younger, Linear A texts in phonetic transcription (University of Kansas)· corpus GORILA, Godart & Olivier.
Η γραφή της Ινδού
Ανοιχτό Αρκετές χιλιάδες επιγεγραμμένα αντικείμενα σώζονται από τον πολιτισμό της κοιλάδας του Ινδού (περ. 2600–1900 π.Χ.), κυρίως μικρές σφραγίδες από τοποθεσίες όπως η Χαράππα και το Μοχέντζο-Ντάρο. Οι επιγραφές έχουν κατά μέσο όρο περίπου πέντε σημεία. Δεν υπάρχει δίγλωσση επιγραφή, και η γλωσσική οικογένεια που κρύβεται πίσω της είναι άγνωστη. Ο κατάλογος του Iravatham Mahadevan (1977) και οι τόμοι του corpus του Asko Parpola κατέστησαν δυνατή τη συστηματική μελέτη.
Η συζήτηση εδώ περιλαμβάνει ακόμη και το αν τα σημεία αποτελούν γραφή. Το 2004 οι Steve Farmer, Richard Sproat και Michael Witzel υποστήριξαν ότι αποτελούσαν ένα μη γλωσσικό σύστημα συμβόλων. Το 2009 ο Rajesh Rao και συνεργάτες του δημοσίευσαν στο Science ανάλυση εντροπίας που υπέδειξε δομή παρόμοια με τη γλώσσα· οι επικριτές απάντησαν ότι τα στατιστικά στοιχεία δεν μπορούν να ξεχωρίσουν τη γλώσσα από άλλα οργανωμένα συστήματα. Πρόκειται για αμφισβητούμενο ερώτημα, όχι για λυμένο.
Πηγή: Farmer, Sproat & Witzel, EJVS (2004)· Rao κ.ά., Science 324 (2009).
Ροντοροντό
Ανοιχτό Περίπου δύο δωδεκάδες ξύλινα αντικείμενα με χαραγμένα γλυφά ροντοροντό σώζονται από το Ράπα Νούι (Νήσος του Πάσχα), διάσπαρτα σε μουσεία, μεταξύ των οποίων το Santiago Staff στη Χιλή. Οι γραμμές τρέχουν σε αντίστροφο βουστροφηδόν: ο αναγνώστης γυρίζει την πινακίδα ανάποδα σε κάθε γραμμή. Ο Thomas Barthel εντόπισε μια σειρά σεληνιακού ημερολογίου στην πινακίδα Mamari, την οποία αναθεώρησε ο Jacques Guy το 1990. Πέρα από αυτό, οι αναγνώσεις παραμένουν αναπόδεικτες, και συζητείται ακόμη αν το ροντοροντό προηγείται της ευρωπαϊκής επαφής του 1722.
Το χειρόγραφο Βόινιτς
Ανοιχτό Το χειρόγραφο Beinecke Rare Book and Manuscript Library MS 408 του Πανεπιστημίου Yale πήρε το όνομά του από τον βιβλιοπώλη Wilfrid Voynich, που το απέκτησε το 1912. Οι ραδιοχρονολογήσεις στο Πανεπιστήμιο της Αριζόνα το 2009 χρονολόγησαν το δέρμα του στο 1404–1438. Αυτό χρονολογεί το ζωικό δέρμα, όχι απαραίτητα τη γραφή, αν και η ανάλυση του μελανιού δεν βρήκε τίποτα ασυνεπές με την εποχή.
Ο ισχυρισμός
Το χειρόγραφο Βόινιτς έχει «λυθεί» (ισχυρισμός που έχει ανακοινωθεί επανειλημμένα, σε πολλές γλώσσες).
Το τεκμήριο
Καμία προτεινόμενη λύση δεν έχει παράγει μια συνεπή, επαναλήψιμη μετάφραση που να αποδέχονται ανεξάρτητοι ειδικοί. Στατιστικές μελέτες δείχνουν μοτίβα συχνότητας λέξεων που μοιάζουν με τη φυσική γλώσσα, κάτι που επίσης δυσκολεύει μια ανούσια απάτη, χωρίς ωστόσο να την καθιστά αδύνατη.
Υπό αξιολόγηση
Το 2022 ο François Desset και συνεργάτες του δημοσίευσαν μια προτεινόμενη αποκρυπτογράφηση της Γραμμικής Ελαμίτικης στο Zeitschrift für Assyriologie, χρησιμοποιώντας επιγεγραμμένα ασημένια ποτήρια με παράλληλα ονόματα σε σφηνοειδή γραφή. Έχει γίνει καλά δεκτή από ορισμένους ειδικούς και αμφισβητείται από άλλους. Την καταγράφουμε ως Αμφισβητούμενο έως ότου ανεξάρτητη έρευνα την επιβεβαιώσει ή την απορρίψει.
Στη συνέχεια, δείτε πώς τα σωζόμενα κείμενα καθοδηγούν, και κάποτε παραπλανούν, τις αναζητήσεις για χαμένους τόπους.